Prace konserwatorskie przy antepedium zakończone

Prace konserwatorskie przy antepedium zakończone

Zakończyły się prace konserwatorskie przy srebrnym antepedium z bazyliki pod wezwaniem Narodzenia NMP, w dawnej katedrze unickiej w Chełmie. Zabytek powróci do chełmskiej świątyni pod koniec września br. Najbliższe 3 miesiące będzie eksponowany w Muzeum Narodowym w Krakowie w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka przy ul. Kanonicznej 17. Celem pokazu konserwatorskiego jest zaprezentowanie mieszkańcom Krakowa i turystom unikatowego zabytku. Prezentacja muzealna zbiegła się z 370. rocznicą zwycięskiej bitwy pod Beresteczkiem.

Antepedium przedstawia hołd złożony przed cudowną ikoną „Matki Bożej Chełmskiej” przez króla Jana Kazimierza i rycerstwo polskie po zwycięskiej bitwie pod Beresteczkiem na Wołyniu, jaka rozegrała się między 28 czerwca 10 lipca 1651 r. Wojska polskie rozgromiły wówczas siły tatarsko-kozackie chana Islama III Gireja i hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Bitwa pod Beresteczkiem uważana jest za jedną z największych bitew lądowych XVII-wiecznej Europy.

Antepedium ma kształt wydłużonego prostokąta o długości 213 cm i wysokości 93 cm. Złożone jest z 14 fragmentów srebrnej blachy – 8 plakiet oraz 6 elementów tworzących bogato zdobioną ramę. Całość przymocowana jest śrubami do współczesnego drewnianego blatu i profilowanych drewnianych ram. Jak podaje ks. Emil Bańkowski („Ruś Chełmska od czasu rozbioru Polski”, Lwów 1887, s. 117) uzupełnieniem wystroju i wyposażenia chełmskiej katedry unickiej były: „piękne, srebrne cyborium z dużem krzyżem i 12 lichtarzy”. Ponadto: „Katedra chełmska miała bardzo kosztowną monstrancyę, sadzoną drogiemi kamieniami; miała ona kilkanaście gron winnych z pereł, sam melchizedech na św. hostyę brylantowy”.

Odkrycie w trakcie konserwacji identycznych punc na wszystkich elementach antepedium potwierdziło, że autorem dzieła była ta sama osoba. Był nim gdański złotnik Johann Jöde, czynny w latach 1707-1743. Dzięki zachowanym puncom probierza cechowego G. Wendla antepedium można datować na 1739 r.

Autorkami konserwacji były: mgr Sabina Szkodlarska i mgr Kaja Szkodlarska z Zabierzowa, a wykonane prace konserwatorskie są dotowane z budżetu Wojewody Lubelskiego, w części którą dysponuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.